– 🔥 Η Ιταλία αξιοποίησε τον αλβανικό εθνικισμό και τον αλυτρωτισμό (Κόσοβο, “Τσαμουριά”) για να συνεχίσει τη βαλκανική στρατηγική της κατά της Ελλάδας τη δεκαετία του 1930.
– Η Ιταλία εκπαίδευσε, εξόπλισε και χρηματοδότησε τον αλβανικό στρατό και χρησιμοποίησε οργανώσεις νεολαίας όπως η Ballila για να διαδώσει εθνικιστικές και φασιστικές ιδέες με συνθήματα για το Κοσσυφοπέδιο και την “Τσαμουριά”.
– 🧩 Κόμβος προπαγάνδας: η «Επιτροπή Κοσσυφοπεδίου-Τσαμουριάς» (Τίρανα, 1931) λειτούργησε με ιταλική χρηματοδότηση για τη διεθνοποίηση του «ζητήματος των Τσάμηδων».
– Εξέδωσε άρθρα, αναφορές προς την Κοινωνία των Εθνών και εκκλήσεις για ανταλλαγή Ελλήνων στην Αλβανία με Τσάμηδες. Στα μέσα της δεκαετίας του 1930 είχε παραρτήματα σε όλη την Αλβανία και κατέγραφε Τσάμηδες που έφταναν από την Ελλάδα.
– 🎓 Εκπαίδευση και κοινωνικοί μοχλοί που στοχεύουν στην Ήπειρο: Οι μουσουλμάνοι προσπάθησαν να οικοδομήσουν την αλβανική ταυτότητα και να αποτρέψουν τη μετανάστευση στην Τουρκία.
– Από το 1928, οι υποτροφίες τοποθετούσαν νέους της Ηπείρου σε αλβανικά σχολεία. Ο κοιτώνας «Chamuria» των Αγίων Σαράντα φιλοξένησε περίπου 40 φοιτητές το 1933–34. Κυκλοφόρησε αλβανικό έντυπο υλικό και ηχογραφήσεις. Οι αναφορές σημείωσαν παράνομα όπλα.
– 🛡️ Η Ελλάδα συνδύασε την ανάπτυξη με την αυστηρότερη ασφάλεια στην Ήπειρο κατά τη δεκαετία του 1930.
– Οι δρόμοι, οι επικοινωνίες, η άρδευση, τα σχολεία και οι υπηρεσίες υγείας επεκτάθηκαν ενώ επιβλήθηκαν η επιτήρηση της χωροφυλακής και οι απαγορεύσεις πυροβόλων όπλων.
– 🗺️ Επί Μεταξά (1936), το κράτος δημιούργησε διοίκηση Χωροφυλακής και τη νομαρχία Θεσπρωτίας (πρωτεύουσα Ηγουμενίτσα), εντείνοντας τις αλβανικές αντιρρήσεις.
– Απογραφή 1940: ~61.000 κάτοικοι, 73% Χριστιανοί (~45.000) και 27% Μουσουλμάνοι Τσάμηδες (~16.000). Τα Τίρανα χαρακτήρισαν τη δημιουργία του νομού ως προσπάθεια διαγραφής της ταυτότητας των Τσάμηδων.
– 🏴 Μετά την κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία (Απρίλιος 1939), η Ρώμη προώθησε το αφήγημα της «Μεγάλης Αλβανίας» για να κινητοποιήσει τους Αλβανούς και να δικαιολογήσει την πίεση στην Ελλάδα.
– Ο Μουσολίνι και ο Τσιάνο υποσχέθηκαν κέρδη στο Κοσσυφοπέδιο και την Τσαμουρία. Ο Τσιάνο χαρακτήρισε τον αλυτρωτισμό το «φως στο τέλος του τούνελ» για τη διατήρηση του αλβανικού εθνικισμού.
– 🏛️ Η Ρώμη ίδρυσε Υφυπουργείο Αλβανικών Υποθέσεων (1939) με Γραφείο Αλυτρωτισμού για τον συντονισμό της προπαγάνδας και της συγκεκαλυμμένης δράσης.
– Οι οδηγίες έδωσαν προτεραιότητα στην πολιτιστική/θρησκευτική προπαγάνδα, την κοινωνική οργάνωση και τη δημιουργία παράνομων ένοπλων ομάδων για μελλοντική χρήση.
– 🧭 Τα συμβολικά εργαλεία ενίσχυσαν τους ισχυρισμούς: χάρτες της «Αληθινής Αλβανίας» εμφάνιζαν το Κοσσυφοπέδιο και την Τσαμούρα ως «σκλαβωμένες» περιοχές.
– Κατά την επίσκεψή του τον Μάιο του 1940, ο Τσιάνο σημείωσε την αλβανική προθυμία για το Κοσσυφοπέδιο και την Τσαμουριά και είδε την ιταλική χορηγία ως ενίσχυση της δημοτικότητας.
– 🪖 Η διασυνοριακή παραστρατιωτική δραστηριότητα επεκτάθηκε καθώς πλησίαζε ο πόλεμος.
– Εθελοντικές μονάδες κοντά στα ελληνικά σύνορα που σχηματίστηκαν υπό την καθοδήγηση φασιστικών πολιτοφυλακών με ιταλικά όπλα. Αιτήσεις ζητούσαν την προσάρτηση της Θεσπρωτίας και την ιταλική προστασία. Τοπικά δίκτυα Τσάμηδων όπως το «Fiaka» (1935) συντόνιζαν τη συγκέντρωση κεφαλαίων και την αναταραχή.
– 🧨 Η Ρώμη σχεδίασε ή σχεδίασε προκλήσεις για να δημιουργήσει ένα casus belli το 1940.
– Η υπόθεση Νταούτ Χότζα διαδόθηκε ως ελληνική καταπίεση παρά τις εσωτερικές ιταλικές αναφορές που τον αναγνώριζαν ως εγκληματία που σκοτώθηκε από Αλβανούς. Τα σχέδια περιελάμβαναν σκηνοθετημένες επιθέσεις, βομβαρδισμούς, σαμποτέρ από αέρος και εισαγωγή 200–250 Τσάσμηδων για αντιπερισπασμό.
– 📉 Στρατηγικός λάθος υπολογισμός: Οι Ιταλοί ηγέτες περίμεναν την ελληνική παθητικότητα, αλλά η δημόσια οργή αυξήθηκε (π.χ. μετά τον τορπιλισμό του καταδρομικού Elli, 15 Αυγούστου 1940).
– Οι προσπάθειες επηρεασμού των Ελλήνων πολιτικών απέτυχαν. Μια πίστωση 3 εκατομμυρίων λιρών για την Chamuria δεν έφτασε στην περιοχή μέχρι το 1945.
– ⚔️ Αποτέλεσμα: Η Ιταλία χρησιμοποίησε το «ζήτημα των Τσάμηδων» κυρίως ως προπαγανδιστικό πρόσχημα, όχι ως γνήσιο τελικό στόχο.
– Η εισβολή της 28ης Οκτωβρίου 1940 απέτυχε στην Ήπειρο, ανοίγοντας μια νέα φάση για τις δραστηριότητες των Τσάμηδων κατά τη διάρκεια της κατοχής.