Κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, σπασμένοι αμφορείς, τμήματα πιθαριών και παλιές άγκυρες διατηρούν τα ίχνη εμπορικών ταξιδιών που σταμάτησαν απότομα. Στον Παγασητικό, τρεις επισκέψιμοι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι προσφέρουν την ευκαιρία να γνωρίσει κανείς αυτόν τον κόσμο από κοντά. Τα ναυάγια στον Γλάρο, στην Κίκυνθο και στον Τηλέγραφο συνδέουν τη θαλάσσια εξερεύνηση με την ιστορία του εμπορίου, μέσα από τα ίδια τα αντικείμενα που έμειναν στον βυθό.
Ο Γλάρος και τα ίχνη ενός μεγάλου εμπορικού πλοίου Στη δυτική πλευρά του ακρωτηρίου Γλάρος βρίσκονται διάσπαρτες άγκυρες, κυρίως της μεσοβυζαντινής περιόδου. Η συγκέντρωση και η κατάσταση ορισμένων από αυτές, σε συνδυασμό με την κεραμική της περιοχής, υποδεικνύουν πιθανότατα το ναυάγιο ενός μεγάλου εμπορικού πλοίου του 12ου–13ου αιώνα μ.Χ. Το φορτίο του αποτελούνταν από αμφορείς που μετέφεραν κρασί. Η μεγάλη ποσότητα και η διασπορά των κεραμικών δίνουν την εικόνα ενός σημαντικού φορτίου και, αντίστοιχα, ενός μεγάλου σκάφους.
Οι άγκυρες αφηγούνται τις τελευταίες στιγμές Η κατάδυση στον Γλάρο δεν περιορίζεται στην παρατήρηση αγγείων. Ανάλογα με τη διαδρομή, ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει την εξέλιξη των τύπων της άγκυρας σε διαφορετικές εποχές και να παρακολουθήσει πώς τα ευρήματα βοηθούν στην προσέγγιση των τελευταίων στιγμών ενός ναυαγίου. Οι άγκυρες αποκτούν έτσι ξεχωριστό ενδιαφέρον: δεν είναι απλώς μεταλλικά αντικείμενα στον πυθμένα, αλλά στοιχεία που συνδέονται με την ιστορία του χαμένου πλοίου. Παράλληλα, τα κατάλοιπα συνυπάρχουν με το θαλάσσιο περιβάλλον, διαμορφώνοντας την εμπειρία της επίσκεψης.
Η Κίκυνθος και το βυζαντινό φορτίο της Κοντά στη νησίδα Κίκυνθο, ανατολικά του όρμου της Αμαλιάπολης και στην είσοδο του Παγασητικού, ναυάγησε ένα βυζαντινό εμπορικό πλοίο μεταξύ του 11ου και του 12ου αιώνα. Το μεγαλύτερο μέρος των καταλοίπων του αποτελείται από πιθάρια και αμφορείς. Η θέση του εντοπίστηκε το 2005 από το Ινστιτούτο Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών. Σήμερα, ο δύτης μπορεί να παρατηρήσει τα σωζόμενα τμήματα των πιθαριών και ορισμένους αμφορείς, που σχηματίζουν την κύρια συγκέντρωση του ναυαγίου.
Μια εικόνα του φορτίου μέσα από τα θραύσματα Στην Κίκυνθο, το ενδιαφέρον βρίσκεται στα κατάλοιπα του φορτίου και όχι στην εικόνα ενός ακέραιου πλοίου. Τα θραύσματα των μεγάλων αποθηκευτικών αγγείων και οι αμφορείς αποτελούν τα βασικά ορατά ευρήματα. Η επίσκεψη στρέφει έτσι την προσοχή στις λεπτομέρειες: στα τμήματα των αγγείων, στη συγκέντρωσή τους και στη θέση τους στον βυθό. Είναι μια διαφορετική προσέγγιση της υποβρύχιας εξερεύνησης, όπου τα σωζόμενα αντικείμενα κρατούν ζωντανή την παρουσία του ναυαγίου.
Ο Τηλέγραφος και οι γεύσεις της ύστερης ρωμαϊκής εποχής Στον βυθό της βορειοανατολικής ακτής του ακρωτηρίου Τηλέγραφος σώζεται φορτίο πλοίου της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου. Αποτελούνταν αποκλειστικά από εμπορικούς αμφορείς, όμως το περιεχόμενό τους παρουσίαζε ποικιλία. Η ανασκαφή και η μελέτη έδειξαν ότι μετέφεραν κρασί, φρούτα, ελιές και γάρο, μια σάλτσα από ζυμωμένα ψάρια που χρησιμοποιούνταν ως καρύκευμα. Η κύρια προέλευση των προϊόντων ήταν η ηπειρωτική Ελλάδα και το ανατολικό Αιγαίο, προσφέροντας μια συγκεκριμένη εικόνα των αγαθών που ταξίδευαν διά θαλάσσης.
Ένα ταξίδι με πιθανό αντάλλαγμα τα σιτηρά Το πλοίο του Τηλέγραφου πιθανότατα κατευθυνόταν σε κάποιο λιμάνι του Παγασητικού, με σκοπό να ανταλλάξει το φορτίο του με σιτηρά. Σύμφωνα με την πιθανότερη εκδοχή, η τρικυμία το ανέτρεψε και τα εμπορεύματα κατέληξαν στον βυθό. Η έρευνα του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών έφερε ξανά στο φως αυτή την ιστορία. Ο επισκέπτης δύτης μπορεί σήμερα να δει μέρος του διασκορπισμένου φορτίου και τα ίχνη της υποβρύχιας ανασκαφής, παρατηρώντας τόσο τα αρχαία κατάλοιπα όσο και το αποτύπωμα της αρχαιολογικής έρευνας.
Εικονική κατάδυση χωρίς να μπεις στο νερό Η γνωριμία με τα τρία ναυάγια δεν προϋποθέτει φυσική κατάδυση. Στο Κέντρο Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης του Κοινού για τους τρεις επισκέψιμους χώρους προσφέρεται εμπειρία εικονικής περιήγησης με τρισδιάστατα γυαλιά επαυξημένης πραγματικότητας. Με αυτόν τον τρόπο, ο υποβρύχιος κόσμος τους γίνεται προσβάσιμος και σε όσους δεν μπορούν να καταδυθούν. Η τεχνολογία προσφέρει μια εναλλακτική διαδρομή γνωριμίας με τα ευρήματα και επιτρέπει σε περισσότερους ανθρώπους να προσεγγίσουν αυτή την πλευρά της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ένα υποβρύχιο αρχαιολογικό σύνολο με ξεχωριστό ενδιαφέρον Οι τρεις χώροι, μαζί με τον ενάλιο αρχαιολογικό χώρο της Αλοννήσου, συγκροτούν ένα υποβρύχιο αρχαιολογικό πάρκο με ιδιαίτερη καταδυτική εμπειρία σε διεθνές επίπεδο. Κάθε ναυάγιο προσφέρει διαφορετικά στοιχεία: άγκυρες και αμφορείς στον Γλάρο, πιθάρια στην Κίκυνθο, ποικιλία εμπορευμάτων στον Τηλέγραφο. Γνωρίζατε αυτές τις υποθαλάσσιες ιστορίες;
Αν σας φάνηκαν ενδιαφέρουσες, μπορείτε να μοιραστείτε το κείμενο και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.