Η απόφαση Ελλάδας και Αιγύπτου να συνεχίσουν τις συνομιλίες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών τους δίνει νέα διάσταση στην αντίδραση απέναντι στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι η απάντηση δεν περιορίζεται σε μια καταδικαστική δήλωση. Αφορά την προοπτική επέκτασης της μερικής οριοθέτησης του 2020, σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται ελληνικά συμφέροντα και τουρκικές διεκδικήσεις. Πρόκειται για μια διπλωματική εξέλιξη με ουσιαστική σημασία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη υπογραφεί νέα συμφωνία.
Η τηλεφωνική επικοινωνία που έδωσε το στίγμα
Στην τηλεφωνική επικοινωνία των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Αιγύπτου, οι δύο πλευρές καταδίκασαν την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Παράλληλα, υπογράμμισαν την ανάγκη τήρησης και σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας στις οριοθετήσεις. Η απόφαση να συνεχιστούν οι διμερείς συνομιλίες ήταν το πιο ουσιαστικό μήνυμα της επικοινωνίας. Δείχνει ότι Αθήνα και Κάιρο επιλέγουν να προχωρήσουν τη μεταξύ τους συζήτηση, αντί να μείνουν μόνο στην απόρριψη των κινήσεων της Τουρκίας και της Λιβύης.
Τι είχε πετύχει η συμφωνία του 2020
Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 αφορούσε μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ των δύο χωρών. Αποτέλεσε έμπρακτη απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς κάλυπτε μεγάλο τμήμα της θαλάσσιας περιοχής που η Τουρκία παρουσίαζε ως δική της ΑΟΖ βάσει εκείνου του μνημονίου. Αυτό εξηγεί γιατί η πιθανή επέκτασή της έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν πρόκειται για μια συζήτηση που ξεκινά από το μηδέν, αλλά για τη συνέχεια μιας ήδη υπάρχουσας συμφωνίας, με άμεση σύνδεση με τις διεκδικήσεις στην περιοχή.
Γιατί ξεχωρίζει ο 28ος μεσημβρινός
Κρίσιμο σημείο είναι η προοπτική συζήτησης για τις περιοχές ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου είχε σταματήσει η οριοθέτηση του 2020. Μέχρι τώρα, η Αίγυπτος απέφευγε να αγγίξει αυτό το ζήτημα, καθώς εκεί υπάρχουν ενεργές τουρκικές διεκδικήσεις. Η δημόσια δέσμευσή της να συνεχίσει τις συνομιλίες με την Ελλάδα αποκτά, επομένως, ξεχωριστή σημασία. Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι η οριοθέτηση αυτών των περιοχών παραμένει αντικείμενο ελληνοαιγυπτιακής συνεννόησης, παρά τις πιέσεις και τις διαφορετικές επιδιώξεις της Άγκυρας.
Η Λιβύη πίσω από την αιγυπτιακή αντίδραση
Η στάση του Καΐρου συνδέεται και με τον ρόλο που επιδιώκει η Τουρκία στη Λιβύη, ιδιαίτερα στο ανατολικό τμήμα της. Η Λιβύη θεωρείται ζωτικός χώρος για την Αίγυπτο, γεγονός που εξηγεί την ευαισθησία της απέναντι στις τουρκικές παρεμβάσεις. Σύμφωνα με την εκτίμηση που διατυπώνεται για τις εξελίξεις, η προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει τον έλεγχό της προκαλεί έντονη αιγυπτιακή δυσαρέσκεια. Έτσι, η συζήτηση για τις θαλάσσιες ζώνες δεν εμφανίζεται αποκομμένη από το ευρύτερο ζήτημα της επιρροής στη γειτονική χώρα.
Η τουρκική πρόταση και η ελληνική υφαλοκρηπίδα
Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια οριοθέτηση με την Αίγυπτο στη βάση της δικής της αντίληψης για τη μέση γραμμή. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αφορά θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η ελληνική θέση αναγνωρίζει ως ελληνική υφαλοκρηπίδα. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή της Αιγύπτου να συνομιλεί δημόσια με την Ελλάδα έχει ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος. Ωστόσο, χρειάζεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην πολιτική δέσμευση για διάλογο και στην ολοκλήρωση μιας οριοθέτησης: οι συνομιλίες αποτελούν σημαντικό βήμα, αλλά δεν ισοδυναμούν ακόμη με τελική συμφωνία.
Το μήνυμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Στην αντίδραση της Αιγύπτου προστέθηκε και η ομόφωνη καταδίκη από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ταχύτητα της αντίδρασης, μέσα σε λίγες ώρες, αναδεικνύεται ως σημαντικό στοιχείο. Αντίστοιχη βαρύτητα έχει η ομοφωνία, καθώς στο Συμβούλιο συμμετέχουν και χώρες που διατηρούν φιλικές σχέσεις με την Τουρκία. Η ευρωπαϊκή τοποθέτηση ενισχύει το διπλωματικό μήνυμα απέναντι στην κύρωση του μνημονίου, χωρίς να πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με την επιβολή συγκεκριμένων μέτρων ή κυρώσεων.
Τα επόμενα βήματα της Αθήνας
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταφέρονται, η Ελλάδα προτίθεται να θέσει ζήτημα συνεπειών για τη Λιβύη και την Τουρκία τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον ΟΗΕ. Αυτό παρουσιάζεται ως επόμενη ελληνική πρωτοβουλία και όχι ως ήδη ειλημμένη διεθνής απόφαση. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου συναντά αντιδράσεις σε περισσότερα από ένα επίπεδα. Η πραγματική συνέχεια, όμως, θα κριθεί από την εξέλιξη των ελληνοαιγυπτιακών συνομιλιών και από τις αποφάσεις που ενδεχομένως θα ακολουθήσουν.
Σας φάνηκε ενδιαφέρον; Γνωρίζατε τη σημασία της αιγυπτιακής στάσης σε αυτή την υπόθεση; Αν βρήκατε το άρθρο χρήσιμο, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα μας για περισσότερα σχετικά θέματα.


