Ελλάδα – Γαλλία: Η ρήτρα αμυντικής συνδρομής και η επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα

Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής, ο έλληνας πρωθυπουργός, από κοινού με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, πρόβαλαν την ανάγκη επικαιροποίησης του άρθρου 42.7 της Ενωσης, περί των συνθηκών ενεργοποίησης της ρήτρας αμυντικής συνδρομής, σε περίπτωση που κράτος-μέλος δεχθεί εξωτερική επίθεση.

Η Τουρκία και το μπρα ντε φερ

Προφανώς, Αθήνα και Λευκωσία κινητοποιούνται προς αποτροπή μιας πιθανής επανενεργοποίησης της τουρκικής αναθεωρητικής ατζέντας, επιχειρώντας a priori να ορθώσουν έναν αποτελεσματικό μηχανισμό συλλογικής αντίδρασης και πάλι βεβαίως, στη λογική μιας «συμμαχίας των προθύμων». Στις δύο πρωτεύουσες δεν τρέφουν αυταπάτες περί μιας δραστικής συμμετοχής όλων των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων σε μια τέτοια πρωτοβουλία (π.χ. Γερμανία, Ισπανία και Ολλανδία), εξού και επικεντρώνονται σε αυτούς που θα μπορούσαν πράγματι να σπεύσουν προς ενίσχυση της ελληνικής και της κυπριακής άμυνας, με προεξάρχουσα και πάλι τη Γαλλία.

Στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών δεν έχει αλλάξει η αντίληψη περί «άκαιρων» και «αναντίστοιχων με την ευρύτερη ταραγμένη συγκυρία» αντιδράσεων της Τουρκίας, έναντι των αμυντικών πρωτοβουλιών της Αθήνας, αυτό όμως δε συνεπάγεται οιουδήποτε είδους εφησυχασμό. Άλλωστε, πέραν της προσπάθειας να καταγγείλει διεθνώς την αμυντική ανάπτυξη της Ελλάδας, η Άγκυρα επιδεικνύει την τελευταία περίοδο, ιδιαίτερη κινητικότητα στη Μέση Ανατολή, γεγονός που εξετάζεται επισταμένως από την ελληνική διπλωματία. Ταυτοχρόνως, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναλαμβάνει νέα πρωτοβουλία προσέγγισης με τη Λιβύη, προγραμματίζοντας, μετά τη Βεγγάζη, να επισκεφθεί και την Τρίπολη, ενώ εκκρεμεί η διεξαγωγή του δεύτερου γύρου διαπραγματεύσεων, για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών ανάμεσα στις τεχνικές ομάδες.

Στην Αθήνα, φυσικά, δεν υποτιμούν το γεγονός ότι μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν προώθησε, πρώτον τη διαδικασία σύναψης στρατιωτικής συμφωνίας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, προσθέτοντας μάλιστα στην εξίσωση και την Αίγυπτο. Μετά τη συνάντησή του με τους ομολόγους των κρατών της Συνεργασίας του Κόλπου, ο Φιντάν εκτίμησε ότι έχει έρθει η ώρα διεύρυνσης των αμυντικών συνεργασιών στη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία επιχειρεί συστηματικά να αναδειχθεί, πλέον, με όχημα τη στρατιωτική βιομηχανία της και με δεδομένη την αποδυνάμωση του Ιράν, ως εγγυητής ασφαλείας της ευρύτερης περιοχής και δι’ αυτού σε ηγέτιδα δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου.

Η Αθήνα, βεβαίως, έχει αναβαθμίσει τις σχέσεις της με τους ισχυρότερους παίκτες του Κόλπου και δη τη Σαουδική Αραβία, καθώς και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Μετά την επιτυχή ενεργοποίηση των ελληνικών Patriot, και στην κατεύθυνση περαιτέρω κεφαλαιοποίησης των διμερών σχέσεων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνομίλησε, τόσο με τον πρίγκιπα διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου και σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες, οι δύο ηγέτες συζήτησαν την προοπτική ανανέωσης της αμυντικής συνεργασίας, άρα και την παράταση παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στις δυτικές ακτές της χώρας. Προοπτική που εξαιτίας του πολέμου κρίνεται πλέον ως άκρως απαραίτητη για το Ριάντ. Αντιστοίχως, στο Μέγαρο Μαξίμου αναμένουν αύξηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος και επιτάχυνση της διασύνδεσης μεταφοράς ψηφιακών δεδομένων.

Ο «γρίφος» Τραμπ

Με δεδομένη τη νέα σφοδρή επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ στο ΝΑΤΟ και κυρίως στους Ευρωπαίους, μετά την απόρριψη της αμερικανικής πρότασης περί σχηματισμού δύναμης, προκειμένου να ανακτηθεί ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, στην Αθήνα καλούνται να αξιολογήσουν το πώς θα διαμορφωθούν οι ευρωατλαντικές σχέσεις μετά τον πόλεμο. Βέβαιο είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, αφού αποτιμήσουν τη νέα πραγματικότητα που θα διαμορφωθεί στην ευρύτερη περιοχή, θα αναπροσαρμόσουν τη στρατηγική και την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με ανώτερη διπλωματική πηγή, η οποία παραπέμπει και στα λεγόμενα του αμερικανού πρέσβη στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ, από την Αλεξανδρούπολη, περί του καίριου ρόλου της Ελλάδας ως συμμάχου στη νοτιοανατολική πτέρυγα της δυτικής συμμαχίας, «η σχέση μας με την Ουάσιγκτον δεν ετεροκαθορίζεται και δεν εξαρτάται από τη στάση του αμερικανού προέδρου, έναντι γενικώς των Ευρωπαίων». Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι έως τώρα τηρούν με επιτυχία τις ισορροπίες μεταξύ Βρυξελλών – Ουάσιγκτον, έχοντας μάλιστα ενισχυθεί οι επαφές μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών Γεραπετρίτη και Ρούμπιο, αλλά και με τις πρόσφατες ενεργειακές συμφωνίες.

Επειτα, πάντως, από τη ρητή άρνηση της Αθήνας για πιθανή παρουσία στο Ορμούζ, στο εν λόγω αφήγημα καταγράφηκαν ρηγματώσεις. Εξού και ο Κυριάκος Μητσοτάκης προέκρινε από το βήμα του υπουργικού συμβουλίου μια «δημόσια συζήτηση» για τις εξελίξεις και τις επιπτώσεις που προκύπτουν για τη χώρα, εξαιτίας του κλεισίματος των Στενών. Εμπειροι διπλωμάτες έλεγαν στο «Βήμα» ότι η Ελλάδα είναι αδύνατο να αποκλείσει εκ προοιμίου εαυτήν από μια τέτοια πρωτοβουλία, όταν το διακύβευμα αφορά και τον ισχυρό εμπορικό στόλο της χώρας. Δεν παύει, όμως, να είναι μια ριψοκίνδυνη επιλογή, με σοβαρό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό.