Η Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών Κυκλάδων ήταν μια μικρή αλλά ουσιαστική αντιστασιακή οργάνωση που έδρασε στις Κυκλάδες από τον Αύγουστο του 1943 έως την Απελευθέρωση. Όπως φανερώνει και το όνομά της, η δράση της επικεντρώθηκε σε τρεις κρίσιμους τομείς: συλλογή πληροφοριών, δολιοφθορές και διευκόλυνση διαφυγών προς τη Μέση Ανατολή. Ήταν δηλαδή μια οργάνωση προσανατολισμένη στον μυστικό πόλεμο του Αιγαίου.
Ιδρυτής της ήταν ο ανθυπολοχαγός του πεζικού Βασίλειος Κοσκινάς, ο οποίος τη συγκρότησε τον Αύγουστο του 1943. Η περίοδος αυτή ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη. Η Ιταλία πλησίαζε στην κατάρρευση, οι γερμανικές δυνάμεις ετοιμάζονταν να αναλάβουν πιο άμεσο έλεγχο σε πολλές περιοχές, ενώ το Αιγαίο αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Τα νησιά δεν ήταν απλώς απομονωμένοι τόποι. Ήταν σημεία ελέγχου θαλάσσιων διαδρομών, στρατιωτικών εγκαταστάσεων, αεροδρομίων, ναρκοπεδίων και μετακινήσεων.
Η οργάνωση αριθμούσε συνολικά 35 μέλη. Αυτός ο μικρός αριθμός δεν μειώνει τη σημασία της. Αντίθετα, για τέτοιου είδους αποστολές, η μικρή και αξιόπιστη σύνθεση ήταν πλεονέκτημα. Οι οργανώσεις πληροφοριών και σαμποτάζ δεν χρειάζονταν μαζικότητα. Χρειάζονταν ανθρώπους που γνώριζαν τον τόπο, μπορούσαν να παρατηρούν χωρίς να κινούν υποψίες και ήταν σε θέση να μεταδίδουν πληροφορίες με ακρίβεια.
Η Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών Κυκλάδων είχε τρία βασικά κλιμάκια: στην Τήνο, την Άνδρο και τη Μύκονο. Η γεωγραφική αυτή διάταξη ήταν σημαντική. Τα τρία νησιά βρίσκονται σε καίρια σημεία του κεντρικού Αιγαίου, κοντά σε θαλάσσιες οδούς και σε περιοχές που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν είτε από τις κατοχικές δυνάμεις είτε από συμμαχικές αποστολές. Από εκεί, τα μέλη της οργάνωσης μπορούσαν να παρακολουθούν κινήσεις, να συλλέγουν πληροφορίες και να διευκολύνουν μετακινήσεις.
Μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της οργάνωσης ήταν η συμβολή της στην από αέρος καταστροφή του υπό κατασκευή αεροδρομίου της Πάρου. Οι πληροφορίες που συγκέντρωσαν τα μέλη της επέτρεψαν τον εντοπισμό και την προσβολή ενός έργου που θα μπορούσε να ενισχύσει τη γερμανική παρουσία στο Αιγαίο. Ένα αεροδρόμιο στην Πάρο θα είχε στρατηγική σημασία, καθώς θα επέτρεπε καλύτερο έλεγχο του κεντρικού Αιγαίου και των γύρω νησιών. Η καταστροφή του, επομένως, δεν ήταν τοπικό περιστατικό, αλλά μέρος του ευρύτερου συμμαχικού αγώνα.
Η οργάνωση βοήθησε επίσης στη διέλευση πλοίων μέσα από επικίνδυνες περιοχές, παρέχοντας πληροφορίες για ναρκοθετημένα σημεία. Αυτό ήταν ζωτικής σημασίας. Στο Αιγαίο της Κατοχής, οι θαλάσσιες μετακινήσεις ήταν εξαιρετικά επικίνδυνες. Νάρκες, περιπολίες, έλεγχοι, αεροπορική επιτήρηση και προδοσίες μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταστροφή. Η γνώση των ναρκοθετημένων περιοχών μπορούσε να σώσει πλοία, πληρώματα και αποστολές.
Ένας ακόμη βασικός τομέας δράσης ήταν η διαφυγή Ελλήνων προς τη Μέση Ανατολή. Με δέκα βενζινόπλοια, η οργάνωση διευκόλυνε μετακινήσεις ανθρώπων που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από την κατεχόμενη Ελλάδα και να φτάσουν σε συμμαχικό έδαφος. Η Μέση Ανατολή ήταν τότε το κέντρο της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης, των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων που συνέχιζαν τον πόλεμο και των βρετανικών υπηρεσιών που οργάνωναν επιχειρήσεις στα Βαλκάνια.
Η συμβολή τέτοιων οργανώσεων είναι εύκολο να υποτιμηθεί, γιατί δεν άφησαν πίσω τους μεγάλες μάχες ή γνωστά πολιτικά πρόσωπα. Όμως στον πόλεμο των πληροφοριών, μια σωστή πληροφορία μπορούσε να αξίζει όσο μια στρατιωτική μονάδα. Η θέση ενός αεροδρομίου, η κατάσταση ενός ναρκοπεδίου, η διαδρομή ενός πλοίου ή η ασφαλής μεταφορά ενός καταδιωκόμενου μπορούσαν να επηρεάσουν πραγματικές επιχειρήσεις.
Η Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών Κυκλάδων ανήκει σε εκείνο το κομμάτι της Αντίστασης που λειτούργησε αθόρυβα. Δεν επεδίωξε δημοσιότητα, δεν είχε μαζική πολιτική δράση, δεν έγινε σύμβολο. Είχε όμως σαφή επιχειρησιακό ρόλο. Οι Κυκλάδες, με τα λιμάνια, τους όρμους, τα περάσματα και τους ανθρώπους της θάλασσας, μπορούσαν να γίνουν πολύτιμο δίκτυο για τους Συμμάχους.
Η ιστορία της οργάνωσης δείχνει ότι η Αντίσταση στο Αιγαίο είχε ιδιαίτερο χαρακτήρα. Στα βουνά της ηπειρωτικής Ελλάδας κυριαρχούσε το αντάρτικο. Στα νησιά, όμως, η αντίσταση συχνά περνούσε μέσα από τη θάλασσα: πληροφορίες, πλοιάρια, κρυφές διαδρομές, φυγάδες, ναρκοπέδια και σαμποτάζ. Η Οργάνωση Πληροφοριών-Δολιοφθορών Κυκλάδων είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νησιωτικής, πρακτικής και επικίνδυνης αντιστασιακής δράσης.