Με το τόξο στον ώμο και ένα ελάφι στο πλευρό της, η Άρτεμις είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της ελληνικής μυθολογίας. Ωστόσο, η ταυτότητά της δεν περιορίζεται στο κυνήγι. Ήταν προστάτιδα των κοριτσιών, της γέννας και των άγριων ζώων, αλλά μπορούσε επίσης να φέρει ασθένεια και ξαφνικό θάνατο. Οι μύθοι και οι διαφορετικές μορφές της λατρείας της παρουσιάζουν μια θεά που προστάτευε τη ζωή, χωρίς να παύει να προκαλεί δέος.
Η γέννηση στη Δήλο και ο δεσμός με τον Απόλλωνα Κόρη του Δία και της Λητώς, η Άρτεμις ήταν δίδυμη αδελφή του Απόλλωνα. Σύμφωνα με τη γνωστή παράδοση, η Ήρα καταδίωκε τη μητέρα τους, η οποία περιπλανιόταν αναζητώντας καταφύγιο ώσπου έφτασε στη Δήλο. Η Άρτεμις γεννήθηκε πρώτη και βοήθησε τη Λητώ να φέρει στον κόσμο τον Απόλλωνα. Αυτή η διήγηση συνδέει τη θεά με τον τοκετό, παρότι η ίδια παρέμενε αιώνια παρθένα, χωρίς σύζυγο ή παιδιά.
Προστάτιδα της ζωής, αλλά και φορέας θανάτου Η Άρτεμις προστάτευε τα κορίτσια μέχρι την ηλικία του γάμου, όπως ο Απόλλωνας προστάτευε τα αγόρια. Παράλληλα, τα βέλη της μπορούσαν να προκαλέσουν ξαφνικό θάνατο στις γυναίκες. Η διπλή αυτή δύναμη εμφανίζεται και στην ευρύτερη δράση της: μπορούσε να στέλνει συμφορές, αλλά και να ανακουφίζει τον πόνο. Στους ύμνους, η εύνοιά της συνδέεται με υγεία, καρποφορία και ευημερία, ενώ η οργή της με αρρώστιες, καταστροφή των καλλιεργειών και δυσκολίες στη γέννα.
Το τόξο, τα ελάφια και η ζωή στα βουνά Στην αρχαία τέχνη εμφανίζεται συνήθως ως νεαρή κοπέλα με τόξο, φαρέτρα και κοντό χιτώνα που διευκολύνει την κίνηση. Άλλοτε κρατά δάδα ή κυνηγετικά δόρατα. Το ελάφι ήταν το χαρακτηριστικότερο ιερό της ζώο, ενώ συνδεόταν επίσης με την αρκούδα και διάφορα πουλιά. Ανάμεσα στα ιερά φυτά της ήταν το κυπαρίσσι και ο φοίνικας. Στις διηγήσεις περιφέρεται στα βουνά με νύμφες και κυνηγετικά σκυλιά, ενώ το άρμα της το σέρνουν ελάφια.
Ο Ακταίωνας και η Καλλιστώ Δύο γνωστοί μύθοι δείχνουν πόσο αυστηρά προστατευόταν η ιδιωτικότητα και η αγνότητα της θεάς. Ο Ακταίωνας την είδε να λούζεται μαζί με τις νύμφες της. Εκείνη τον μεταμόρφωσε σε ελάφι και τα ίδια του τα σκυλιά τον κατασπάραξαν. Στην εκδοχή της ιστορίας της Καλλιστώς που παρουσιάζεται στην πηγή, ο Δίας την πλησίασε παίρνοντας τη μορφή της Άρτεμης. Όταν η θεά ανακάλυψε την εγκυμοσύνη της συντρόφου της, τη μεταμόρφωσε σε αρκούδα και την απομάκρυνε.
Ο Ωρίωνας και η σωτηρία της Ιφιγένειας Σε μία από τις παραδόσεις για τον Ωρίωνα, ο Απόλλωνας παραπλάνησε την αδελφή του και την έκανε να σκοτώσει τον κυνηγό με μια μακρινή βολή. Θλιμμένη, εκείνη τον τοποθέτησε ανάμεσα στα άστρα. Διαφορετική είναι η ιστορία της Ιφιγένειας: όταν ο Αγαμέμνονας προσέβαλε τη θεά, η αναχώρηση του στόλου για την Τροία εμποδίστηκε. Για να εξευμενιστεί, ζητήθηκε η θυσία της κόρης του. Όμως η Άρτεμις έσωσε την Ιφιγένεια, αντικαθιστώντας την στον βωμό με ένα ελάφι.
Μια θεά με πολλές τοπικές μορφές Η λατρεία της Άρτεμης δεν ήταν παντού ίδια. Στην Αρκαδία συνδεόταν έντονα με τις νύμφες, τα βουνά, τις λίμνες και τα ποτάμια. Στις παραδόσεις της Ταυρίδας εμφανίζονται ανθρωποθυσίες και η μεταφορά του λατρευτικού της αγάλματος από την Ιφιγένεια και τον Ορέστη. Στην Έφεσο, αντίθετα, η θεότητα που ταυτίστηκε με την Άρτεμη εκπροσωπούσε κυρίως τις γόνιμες και τροφές δυνάμεις της φύσης, με μορφή πολύ διαφορετική από τη νεαρή κυνηγό.
Η σχέση με τη Σελήνη και τον χορό Η ταύτισή της με τη Σελήνη εμφανίζεται κυρίως σε μεταγενέστερες παραδόσεις και δεν εξηγεί όλες τις τοπικές μορφές της. Αντίστοιχα, η εικόνα της ακούραστης κυνηγού δεν εξαντλεί την παρουσία της στην ποίηση. Οι ομηρικοί ύμνοι την παρουσιάζουν να αφήνει το τόξο και να οδηγεί χορούς με τις Μούσες και τις Χάριτες. Έτσι, δίπλα στην αυστηρή θεά των βουνών υπάρχει και μια νεανική μορφή που χαίρεται τον χορό και το τραγούδι.
Ποια πλευρά της γνώριζες; Γνώριζες ότι η Άρτεμις προστάτευε και τη γέννα; Αν βρήκες ενδιαφέρουσες αυτές τις ιστορίες, μπορείς να μοιραστείς το κείμενο και να περιηγηθείς στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα μυθολογίας.