Μέχρι το 323 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος είχε κατακτήσει το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού κόσμου. Αν και αυτό τον κατέστησε έναν από τους κορυφαίους στρατηλάτες της ιστορίας, ταυτόχρονα τον έφερε σε μια εξαιρετικά επισφαλή θέση.
Προσπαθούσε να διοικήσει και να διατηρήσει μια τεράστια, πολυπολιτισμική αυτοκρατορία που μαστιζόταν από συγκρούσεις και διαφθορά. Πολλοί ήταν εκείνοι που εποφθαλμιούσαν την εξουσία του, ενώ ο ίδιος «έριχνε λάδι στη φωτιά» μη ορίζοντας ένα ξεκάθαρο σχέδιο διαδοχής.
Όταν άφησε την τελευταία του πνοή στη Βαβυλώνα σε ηλικία μόλις 32 ετών, μετά από μια ξαφνική και βασανιστική ασθένεια 12 ημερών, ήταν επόμενο να φουντώσουν οι φήμες. Το προηγούμενο βράδυ έπινε βαριά, αλλά έδειχνε απόλυτα υγιής και ακμαιότατος. Την επόμενη μέρα, τον χτύπησαν αφόρητοι πόνοι στην πλάτη και υψηλός πυρετός. Τις επόμενες ημέρες η κατάστασή του επιδεινώθηκε ραγδαία, με κοιλιακούς πόνους και σταδιακή παράλυση, αν και παρέμεινε απόλυτα διαυγής μέχρι το τέλος. Η καθυστέρηση στην αποσύνθεση του σώματός του για έξι ημέρες, παρά την καλοκαιρινή ζέστη, ενίσχυσε τον μύθο γύρω από το τέλος του.
Ήταν όμως ο θάνατός του αποτέλεσμα κάποιας φυσικής ασθένειας ή έπεσε θύμα μιας καλοστημένης δολοφονικής πλεκτάνης;
Μέγας Αλέξανδρος: 12 διδακτικά αποφθέγματα ενός σπάνιου μυαλού
Συχνές ερωτήσεις για τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Δηλητηριάστηκε τελικά ο Μέγας Αλέξανδρος ή πέθανε από φυσικά αίτια;
Η ακριβής αιτία του θανάτου του παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα ιστορικά μυστήρια. Ενώ αρκετές αρχαίες πηγές κάνουν λόγο για δηλητηρίαση, δείχνοντας προς πολιτικούς του αντιπάλους όπως ο Αντίπατρος, οι σύγχρονοι ερευνητές προτείνουν διάφορα φυσικά αίτια. Ασθένειες όπως ο τυφοειδής πυρετός, ο Ιός του Δυτικού Νείλου ή το Σύνδρομο Guillain-Barré θα μπορούσαν να εξηγήσουν πλήρως τα συμπτώματα του υψηλού πυρετού, του έντονου πόνου και της σταδιακής παράλυσης που εμφάνισε.
Ποιοι ήταν οι βασικοί ύποπτοι για τη δηλητηρίαση του Μεγάλου Αλεξάνδρου;
Ο βασικός ύποπτος, σύμφωνα με ιστορικούς όπως ο Διόδωρος Σικελιώτης και ο Ιουστίνος, ήταν ο Αντίπατρος, ένας από τους στρατηγούς του Φιλίππου και αντιβασιλέας της Μακεδονίας. Όταν ο Αλέξανδρος του αφαίρεσε την εξουσία και τον κάλεσε στη Βαβυλώνα, ο Αντίπατρος ίσως φοβήθηκε για τη ζωή του. Σύμφωνα με τη θεωρία, ο γιος του, Κάσσανδρος, μετέφερε το δηλητήριο στη Βαβυλώνα και το έδωσε στον αδερφό του, τον Ιόλα, ο οποίος ήταν ο οινοχόος του Αλεξάνδρου. Ακόμη και το όνομα του διάσημου φιλοσόφου Αριστοτέλη πρώην δασκάλου του Αλεξάνδρου ενεπλάκη στις φήμες, καθώς ο Αλέξανδρος είχε πρόσφατα εκτελέσει τον ανιψιό του για προδοσία.
Ποια δηλητήρια θα μπορούσαν να προκαλέσουν τον αργό θάνατό του;
Αν επρόκειτο για δολοφονία, το δηλητήριο θα έπρεπε να ταιριάζει με την 12ήμερη ασθένεια. Δύο ουσίες της εποχής συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες:
- Λευκός Ελλέβορος (White Hellebore): Ένα φυτικό δηλητήριο πλούσιο σε αλκαλοειδή. Δρα αργά και προκαλεί κοιλιακούς πόνους, πτώση των καρδιακών παλμών και τελικά παράλυση, οδηγώντας σε καρδιακή ανακοπή.
- Το Δηλητήριο της Στυγός: Μια τοξική ουσία που βρισκόταν σε ασβεστολιθικά πετρώματα και πιθανώς περιείχε καλιχεαμυκίνη (calicheamicin). Η ουσία αυτή καταστρέφει το DNA και προκαλεί κυτταρικό θάνατο και οργανική ανεπάρκεια μέσα σε διάστημα ημερών.
Ποιες φυσικές ασθένειες θα μπορούσαν να τον έχουν σκοτώσει;
Τα συμπτώματα του Μακεδόνα βασιλιά ταιριάζουν εκπληκτικά με αρκετές παθολογικές καταστάσεις:
- Τυφοειδής Πυρετός: Προκαλεί υψηλό πυρετό και σοβαρές γαστρεντερικές διαταραχές. Είναι γνωστό ότι υπήρχαν επιδημίες τύφου στη Βαβυλώνα εκείνη την περίοδο.
- Ιός του Δυτικού Νείλου: Το τροπικό κλίμα της περιοχής ευνοεί αυτή τη νόσο, η οποία προκαλεί πυρετό και παράλυση.
- Σύνδρομο Guillain-Barré (GBS): Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα θεωρία. Το σύνδρομο προκαλεί αργή παράλυση, αφήνοντας το θύμα με πλήρη διαύγεια. Αυτό εξηγεί γιατί το σώμα του φαινόταν να μην αποσυντίθεται: ίσως βρισκόταν σε βαθύ κώμα, με εξαιρετικά μειωμένη αναπνοή, και δεν είχε πεθάνει ακόμα.
- Οξεία Παγκρεατίτιδα: Δεδομένου ότι ήταν βαρύς πότης, η σοβαρή δηλητηρίαση από αλκοόλ θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφή των εσωτερικών του οργάνων.
Πού είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος; Μπορούμε να εξετάσουμε τη σορό του;
Χωρίς τη σορό του, δεν μπορεί να γίνει καμία σύγχρονη ιατροδικαστική ανάλυση (forensic analysis). Το σώμα του ταριχεύτηκε και τοποθετήθηκε σε τάφο, ο οποίος όμως χάθηκε στα βάθη της ιστορίας, με την τελευταία αναφορά να καταγράφεται το 390 μ.Χ. Σήμερα, ο ερευνητής Andrew Chugg έχει διατυπώσει την αμφιλεγόμενη θεωρία ότι τα λείψανα του Αγίου Μάρκου στη Βασιλική της Βενετίας ίσως ανήκουν στον Αλέξανδρο, όμως η Καθολική Εκκλησία δεν έχει επιτρέψει την εξέτασή τους. Με τις ιστορικές πηγές να είναι συχνά αντιφατικές και ελλιπείς, το μυστήριο παραμένει ζωντανό.
Μέγας Αλέξανδρος: 6 λόγοι για τους οποίους δεν έχουμε βρει ακόμα τον τάφο του