Με φτερωτά σανδάλια, ταξιδιωτικό καπέλο και ένα χαρακτηριστικό ραβδί στο χέρι, ο Ερμής είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της ελληνικής μυθολογίας. Όμως ο ρόλος του δεν περιοριζόταν στις αποστολές του Δία. Ήταν προστάτης των ταξιδιωτών, του εμπορίου, των κοπαδιών και της επικοινωνίας, αλλά και θεός της πονηριάς και της κλοπής. Η ίδια θεότητα που βοηθούσε τους ανθρώπους στις διαδρομές και στις συναλλαγές τους αναλάμβανε επίσης να οδηγήσει τις ψυχές στον Κάτω Κόσμο.
Ένα παιδί με ασυνήθιστες ικανότητες Ο Ερμής ήταν γιος του Δία και της Μαίας, κόρης του Άτλαντα. Σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση που παρουσιάζεται στην πηγή, γεννήθηκε σε σπήλαιο του όρους Κυλλήνη, στην Αρκαδία. Η σύνδεση αυτή εξηγεί και την προσωνυμία Κυλλήνιος. Ανήκε στους νεότερους θεούς του Ολύμπου και συχνά απεικονιζόταν ως όμορφος, αγένειος νέος. Ανάμεσα στα παιδιά του αναφέρεται ο τραγοπόδαρος Πάνας, ενώ οι παραδόσεις τού αποδίδουν και πολλούς θνητούς απογόνους.
Η κλοπή που κατέληξε σε φιλία Η πιο χαρακτηριστική ιστορία της παιδικής του ηλικίας ξεκινά με μια απίθανη σκανταλιά: λίγες ώρες μετά τη γέννησή του, βγήκε από την κούνια και έκλεψε βόδια του Απόλλωνα. Για να αποφύγει την ανακάλυψη, χρησιμοποίησε τεχνάσματα που μπέρδευαν τα ίχνη του. Όταν ο Απόλλωνας τον κατηγόρησε, ο μικρός Ερμής προσπάθησε να αρνηθεί τα πάντα. Η σύγκρουση, όμως, άλλαξε πορεία χάρη σε μια εφεύρεση: τη λύρα από καβούκι χελώνας. Ο Απόλλωνας γοητεύτηκε τόσο από τον ήχο της, ώστε συμφώνησε να αφήσει στον Ερμή τα ζώα. Οι δύο θεοί έγιναν στενοί φίλοι.
Ο αγγελιοφόρος που ήξερε να πείθει Ως κήρυκας των θεών και προσωπικός αγγελιοφόρος του Δία, ο Ερμής δεν χρειαζόταν μόνο ταχύτητα. Χρειαζόταν ευστροφία, προσοχή και ικανότητα στον λόγο. Γι’ αυτό συνδέθηκε με την ευγλωττία, τη διπλωματία και την επιδέξια επικοινωνία. Η εξυπνάδα του, ωστόσο, είχε και μια πιο αμφιλεγόμενη πλευρά: μπορούσε να εκφραστεί ως δόλος, εξαπάτηση ή κλοπή. Οι μύθοι τον παρουσιάζουν έτσι ως μια μορφή που συνδυάζει τη χρησιμότητα και την προστασία με την ανατροπή των κανόνων.
Πολύτιμος σύμμαχος στις δύσκολες αποστολές Ο Ερμής εμφανίζεται σε πολλές γνωστές μυθολογικές περιπέτειες. Βοήθησε τον Περσέα στην αποστολή εναντίον της Μέδουσας, προσφέροντας καθοδήγηση και θεϊκά δώρα. Έδωσε στον Οδυσσέα ένα μαγικό βότανο για να προστατευτεί από τα μάγια της Κίρκης. Οδήγησε επίσης τον Πρίαμο στον Αχιλλέα, ώστε να ζητήσει το σώμα του Έκτορα. Σε άλλη αποστολή σκότωσε τον εκατόφθαλμο Άργο, που φρουρούσε την Ιώ με εντολή της Ήρας. Από αυτό το κατόρθωμα προέρχεται η προσωνυμία Αργειφόντης.
Δρόμοι, συναλλαγές και απρόσμενη τύχη Η διαρκής μετακίνησή του συνδεόταν με την προστασία των δρόμων και των ταξιδιωτών. Αγάλματα και λίθινοι δείκτες αφιερωμένοι στον θεό τοποθετούνταν σε περάσματα, εισόδους και πύλες. Οι λεγόμενες ερμαϊκές στήλες μπορούσαν να λειτουργούν συγχρόνως ως οδοδείκτες και μικρά ιερά. Ως θεός του εμπορίου, ο Ερμής συνδεόταν επίσης με το κέρδος, τον πλούτο και την καλή τύχη, ιδιαίτερα όταν αυτά έρχονταν απρόσμενα. Στην προστασία του υπάγονταν ακόμη και τα παιχνίδια με ζάρια.
Ο ήρεμος οδηγός των ψυχών Μια διαφορετική όψη του ήταν ο Ερμής Ψυχοπομπός. Καθήκον του ήταν να συνοδεύει τις ψυχές των νεκρών από τον επάνω κόσμο στον Κάτω Κόσμο. Η σχέση του με τα όρια της ανθρώπινης εμπειρίας δεν σταματούσε εκεί: συνδεόταν και με τα όνειρα και τον ύπνο. Το ραβδί του παρουσιαζόταν ως μέσο που μπορούσε να αποκοιμίσει τους ανθρώπους ή να τους ξυπνήσει, προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στις δυνάμεις του.
Σύμβολα, ζώα και λατρεία Το πιο χαρακτηριστικό σύμβολό του ήταν το κηρύκειο, το ραβδί του κήρυκα. Στις μεταγενέστερες απεικονίσεις εμφανίζεται με δύο φίδια και, συχνά, φτερά. Αντίστοιχα, τα σανδάλια του περιγράφονται στον Όμηρο ως χρυσά και ταχύτατα, χωρίς ρητή αναφορά σε φτερά. Ιερά ζώα του ήταν το κριάρι και ο λαγός, ενώ συνδεόταν στενά με πρόβατα, κατσίκες και βοοειδή. Η λατρεία του είχε ιδιαίτερες ρίζες στην Αρκαδία και εξαπλώθηκε στην Ελλάδα. Οι γιορτές του ονομάζονταν Έρμαια, ενώ τιμήθηκε και ως προστάτης των γυμνασίων και των αθλητικών αγώνων.
Μια αφορμή για περισσότερη μυθολογία Γνώριζες όλες αυτές τις πλευρές του Ερμή; Αν βρήκες ενδιαφέρουσες τις ιστορίες του, μπορείς να μοιραστείς το κείμενο και να περιηγηθείς στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα ελληνικής μυθολογίας.