Πώς θα ήταν να μπορούσε κάποιος να οδηγήσει τον ίδιο τον Ήλιο; Για τον Φαέθοντα, αυτή η επιθυμία έγινε πραγματικότητα, αλλά είχε καταστροφικό τέλος. Ο νεαρός γιος του Ήλιου θέλησε να κρατήσει τα ηνία του πατρικού άρματος, χωρίς να διαθέτει τη δύναμη και την πείρα που απαιτούσε μια τέτοια αποστολή. Ο μύθος του συνδέει μια προσωπική επιθυμία με μια καταστροφή που απειλεί ολόκληρο τον κόσμο, αφήνοντας πίσω της δέντρα που θρηνούν και δάκρυα από κεχριμπάρι.
Ένα όνομα γεμάτο φως Το όνομα Φαέθων σημαίνει «λαμπερός» ή «ακτινοβόλος» και συνδέεται με το ρήμα «φαέθω», δηλαδή «λάμπω». Στον Όμηρο χρησιμοποιείται ως προσωνύμιο του Ήλιου, ενώ σε μεταγενέστερες αφηγήσεις γίνεται κυρίως το όνομα του γιου του. Η πιο γνωστή γενεαλογία παρουσιάζει τον Φαέθοντα ως παιδί του Ήλιου και της Ωκεανίδας Κλυμένης. Ωστόσο, οι αρχαίες πηγές δεν συμφωνούν απόλυτα: άλλες αναφέρουν διαφορετική μητέρα, ενώ μία εκδοχή τον θέλει εγγονό του Ήλιου, γιο του Κλυμένου και της Μερόπης.
Η αμφιβολία που έγινε επικίνδυνο αίτημα Στις «Μεταμορφώσεις» του Οβιδίου, όλα ξεκινούν όταν ο Έπαφος αμφισβητεί τη θεϊκή καταγωγή του Φαέθοντα. Πληγωμένος, ο νεαρός ζητά εξηγήσεις από τη μητέρα του και εκείνη τον στέλνει στον ίδιο τον Ήλιο. Ο θεός τον υποδέχεται στο λαμπρό παλάτι του, τον αναγνωρίζει ως γιο του και ορκίζεται στη Στύγα ότι θα του προσφέρει όποιο δώρο επιθυμεί. Τότε ο Φαέθων ζητά να οδηγήσει το ηλιακό άρμα για μία ημέρα. Η υπόσχεση που προοριζόταν να τον καθησυχάσει μετατρέπεται έτσι σε παγίδα για τον πατέρα του.
Οι προειδοποιήσεις του Ήλιου Ο Ήλιος προσπαθεί να τον μεταπείσει. Εξηγεί ότι ο δρόμος είναι απότομος, το ύψος τρομακτικό και τα άλογα δύσκολα συγκρατούνται ακόμη και από τον ίδιο. Του ζητά να διαλέξει οποιοδήποτε άλλο δώρο, αλλά ο νέος επιμένει. Πριν ξεκινήσει, ο πατέρας του τού δίνει μια κρίσιμη οδηγία: ούτε πολύ ψηλά ούτε πολύ χαμηλά. Αν ανέβει υπερβολικά, θα κάψει τον ουρανό· αν κατέβει, θα πυρπολήσει τη γη. Η ασφαλής διαδρομή βρίσκεται ανάμεσα στα δύο άκρα, πάνω στα ίχνη της συνηθισμένης πορείας του άρματος.
Όταν τα άλογα εγκατέλειψαν την πορεία τους Στην αφήγηση του Οβιδίου, τα άλογα αντιλαμβάνονται ότι το άρμα είναι ασυνήθιστα ελαφρύ και ξεφεύγουν από τον δρόμο τους. Ο Φαέθων ζαλίζεται κοιτάζοντας τη γη από ψηλά και πανικοβάλλεται μπροστά στις μορφές των αστερισμών. Όταν βλέπει τον Σκορπιό, αφήνει τα ηνία. Στον Νόννο, αντίθετα, η απειρία του εκδηλώνεται με υπερβολικό μαστίγωμα, που εξαγριώνει τα άλογα. Οι λεπτομέρειες διαφέρουν, όμως το αποτέλεσμα παραμένει ίδιο: ο οδηγός χάνει τον έλεγχο και η ουράνια τάξη διαταράσσεται.
Μια φωτιά που απείλησε τα πάντα Το ανεξέλεγκτο άρμα καίει βουνά, δάση και πόλεις, ενώ ποτάμια στερεύουν και οι θάλασσες υποχωρούν. Ο Διόδωρος συνδέει ακόμη και τη δημιουργία του Γαλαξία με το πέρασμά του από τον ουρανό. Ο Οβίδιος αποδίδει μυθολογικά στην καταστροφή την ερήμωση της Λιβύης και το σκούρο χρώμα των Αιθιόπων — αφηγήσεις που ανήκουν στον μύθο, όχι σε πραγματικές εξηγήσεις φυσικών φαινομένων. Τελικά η Γη ζητά βοήθεια από τον Δία. Εκείνος χτυπά τον Φαέθοντα με κεραυνό, σταματώντας την καταστροφική διαδρομή του.
Ο Ηριδανός και τα δάκρυα από κεχριμπάρι Ο Φαέθων πέφτει φλεγόμενος στον Ηριδανό, ποταμό που πολλές πηγές ταυτίζουν με τον Πάδο. Οι αδελφές του, οι Ηλιάδες, θρηνούν ασταμάτητα στις όχθες του και μεταμορφώνονται σε λεύκες. Τα δάκρυά τους γίνονται κεχριμπάρι. Στα «Αργοναυτικά», οι ταξιδιώτες ακούν τους θρήνους τους και υποφέρουν από τις αναθυμιάσεις του σώματος του Φαέθοντα, που εξακολουθεί να καπνίζει. Στην εκδοχή του Οβιδίου, και ο φίλος του, ο Κύκνος, μεταμορφώνεται σε κύκνο.
Η θλίψη του πατέρα και η θέση στα άστρα Ο θάνατος δεν κλείνει αμέσως την ιστορία. Στον Οβίδιο, ο Ήλιος πενθεί τόσο βαθιά ώστε αρνείται να συνεχίσει το καθημερινό του έργο, ώσπου οι θεοί τον παρακαλούν να επιστρέψει. Άλλες παραδόσεις δίνουν στον Φαέθοντα ουράνια συνέχεια: ο Νόννος τον τοποθετεί στα άστρα ως Ηνίοχο, ενώ διαφορετική πηγή συνδέει το όνομά του με τον πλανήτη Κρόνο. Έτσι, ο νέος που δεν κατάφερε να οδηγήσει το άρμα παραμένει στον ουρανό με τη μορφή αρματηλάτη.
Μια ιστορία που αξίζει να μοιραστείς Γνώριζες αυτές τις εκδοχές του μύθου του Φαέθοντα; Αν σου φάνηκαν ενδιαφέρουσες, μπορείς να μοιραστείς το κείμενο και να περιηγηθείς στην ιστοσελίδα για περισσότερες ιστορίες της ελληνικής μυθολογίας.