Το Ματωμένο Τέλος της Οδύσσειας: Η Σφαγή των Μνηστήρων ως Πράξη Κάθαρσης και Δικαιοσύνης

Η μνηστηροφονία αποτελεί την πιο βίαιη, αλλά και την πιο κρίσιμη κορύφωση της Οδύσσειας. Δεν πρόκειται απλώς για μια σκηνή εκδίκησης, αλλά για μια πράξη αποκατάστασης της ηθικής και πολιτικής τάξης στην Ιθάκη.
Οπότε καμία σχέση με το τι δείχνει η ταινία «The Odyssey» του Νόλαν.

Η αντίστροφη μέτρηση ξεκινά με τη δοκιμασία του τόξου. Οι μνηστήρες, αλαζόνες και σίγουροι για τον εαυτό τους, αποτυγχάνουν ο ένας μετά τον άλλον να λυγίσουν το όπλο του βασιλιά. Όταν το τόξο έρχεται στα χέρια του μεταμφιεσμένου Οδυσσέα, η μοίρα τους σφραγίζεται. Ο ήρωας περνά το βέλος από τους δώδεκα πελέκεις και αμέσως πετά τα κουρέλια του. Η μεταμόρφωση είναι σοκαριστική.

Ο Οδυσσέας καταλαμβάνει το κατώφλι της κλειδωμένης αίθουσας, κόβοντας κάθε οδό διαφυγής. Το πρώτο βέλος καρφώνεται στον λαιμό του Αντίνοου, του πιο αλαζόνα αρχηγού των μνηστήρων, την ώρα που έπινε κρασί. Η αποκάλυψη της ταυτότητας του «ζητιάνου» παγώνει το δωμάτιο. Παρά τις εκκλησίες του Ευρύμαχου για εξαγορά των κλεμμένων με πλούτη, ο Οδυσσέας είναι ανένδοτος: το έγκλημα κατά του οίκου του πληρώνεται μόνο με αίμα.

Η μάχη που ακολουθεί στην κλειστή αίθουσα είναι ανελέητη. Ο Οδυσσέας, ο Τηλέμαχος, ο Εύμαιος και ο Φιλοίτιος —μόλις τέσσερις άνδρες— αναμετρώνται με δεκάδες μνηστήρες. Παρά την αριθμητική υπεροχή των αντιπάλων, η στρατηγική του Οδυσσέα και η κρίσιμη, αν και διακριτική, παρέμβαση της θεάς Αθηνάς γέρνουν τη ζυγαριά. Η αίθουσα μετατρέπεται σε σφαγείο, με τον Όμηρο να περιγράφει με ανατριχιαστική ρεαλιστική ακρίβεια τα θανάσιμα χτυπήματα.

Για τον αρχαίο κόσμο, η σφαγή των μνηστήρων δεν ήταν ένα τυφλό έγκλημα, αλλά μια απαραίτητη κάθαρση. Οι μνηστήρες είχαν παραβιάσει τους ιερότερους θεσμούς:

Με το πέρας της σφαγής και τον εξαγνισμό του παλατιού με θειάφι, ο Οδυσσέας δεν παίρνει πίσω μόνο τον έλεγχο του σπιτιού του. Επαναφέρει τη θεϊκή δικαιοσύνη και την ειρήνη στο νησί, αποδεικνύοντας ότι η «ύβρις» οδηγεί νομοτελειακά στην «τίση» (τιμωρία).