Έχετε παρατηρήσει πόσο έντονη έχει γίνει τελευταία η διεθνής ενημέρωση για την ανατολική Μεσόγειο; Όχι μόνο λόγω των φυσικών πόρων, αλλά και λόγω μιας βαθιάς στρατηγικής ανασύνταξης που αφορά άμεσα την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Στο επίκεντρο αυτής της ανασύνταξης βρίσκεται ένα ισραηλινό στρατιωτικό σχέδιο με την κωδική ονομασία «Οργή του Ποσειδώνα». Δεν πρόκειται για υβριδικό πόλεμο ή για δήλωση προθέσεων. Είναι ένα συμβατικό στρατιωτικό σχέδιο, το οποίο, όπως αναφέρεται, υπάρχει εδώ και μια δεκαετία και έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: την απελευθέρωση των κατεχόμενων εδαφών της Κύπρου, μέσω μιας στρατιωτικής επιχείρησης του Ισραήλ εναντίον της Τουρκίας.
Ακούγεται ακραίο; Ίσως. Αλλά όταν το δεις στο πλαίσιο των τωρινών εξελίξεων, αρχίζει να βγάζει νόημα. Η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως τοπικός αντίπαλος, αλλά ως γεωστρατηγικός ανασταλτικός παράγοντας για πολλά κράτη της περιοχής. Και το Ισραήλ φαίνεται να έχει φτάσει στο όριο της ανοχής του.
Γιατί το Ισραήλ «βλέπει» την Κύπρο τόσο διαφορετικά;
Για να το καταλάβουμε, πρέπει να αλλάξουμε οπτική. Για δεκαετίες, το Ισραήλ θεωρούσε τα δυτικά του σύνορα (προς την Ελλάδα και τη Μεσόγειο) ως «ασφαλή ζώνη», ένα στρατηγικό βάθος χωρίς άμεση απειλή. Αυτό έχει αλλάξει δραματικά. Η παράνομη τουρκική στρατιωτική παρουσία στα κατεχόμενα της Κύπρου, με βάσεις και αεροσκάφη αναγνώρισης όπως τα Bayraktar TB2, έχει ανοίξει ένα νέο, απροσδόκητο μέτωπο για το Ισραήλ. Πτήσεις αυτών των μη επανδρωμένων αεροσκαφών περνούν πλέον πάνω από την Κύπρο με στόχο την παρακολούθηση ισραηλινών δραστηριοτήτων.
Με απλά λόγια, η Τουρκία έχει μετατρέψει την Κύπρο σε πλατφόρμα παρακολούθησης και πιθανής πίεσης προς το Ισραήλ. Για ένα κράτος που έχει συνηθίσει τις απειλές να προέρχονται από ανατολικά και βόρεια, αυτή η δυτική «παράμετρος» είναι ένας νέος και πολύ ενοχλητικός παράγοντας. Η αντίδραση, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι διπλωματική διαμαρτυρία, αλλά η εξέταση της «Οργής του Ποσειδώνα» ως μοναδικού λογικού μονόδρομου για να εξαλειφθεί αυτή η απειλή στη ρίζα της.
Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ: Ποιος θα σταθεί δίπλα σε ποιον;
Εδώ έρχεται ένα κρίσιμο σημείο που αφορά άμεσα και εμάς. Σύμφωνα με τις αναλύσεις που παρουσιάζονται, η Τουρκία δεν μπορεί να βασιστεί σε αυτόματη προστασία από το ΝΑΤΟ για επιθετικές ή επεκτατικές της ενέργειες εκτός των αυστηρών ορίων της συμμαχίας. Με άλλα λόγια, αν η Τουρκία επιτεθεί στην Κύπρο ή εντείνει την επιθετική της ρητορική έναντι της Ελλάδας, το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δεν είναι αυτόματη ασπίδα για αυτές τις ενέργειες.
Αντίθετα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της ΕΕ. Αυτό το άρθρο ουσιαστικά αναφέρει ότι αν ένα κράτος μέλος δεχτεί ένοπλη επίθεση, τα άλλα κράτη μέλη υποχρεούνται να του προσφέρουν βοήθεια. Αυτό σημαίνει ότι μια σοβαρή τουρκική κίνηση εναντίον της Κύπριακής Δημοκρατίας ή της Ελλάδας θα μπορούσε νομικά να μετατρέψει μια περιφερειακή σύγκρουση σε ευρωπαϊκό ζήτημα, δεσμεύοντας όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή είναι μια τεράστια στρατηγική διαφορά που αλλάζει εντελώς τους όρους του παιχνιδιού.
Δύο διαφορετικές αντιμετωπίσεις: Ελλάδα vs Ισραήλ
Αυτό που πραγματικά ξεχωρίζει είναι η διαφορά στην αντίδραση της Αθήνας και της Τελ Αβίβ απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό. Ενώ η Ελλάδα αντιμετωπίζει έναν συνεχή υβριδικό πόλεμο (παραβιάσεις εναέριου χώρου, απειλές, ροές μεταναστών), το Ισραήλ, μέσω του σχεδίου «Οργή του Ποσειδώνα», προχωρά σε μια άμεση και συμβατική στρατηγική απειλής.
Φανταστείτε το έτσι: από τη μια πλευρά, υπάρχει μια συνεχής, εξουθενωτική πίεση με μέτρα στο όριο του πολέμου. Από την άλλη, υπάρχει μια ξεκάθαρη δήλωση που λέει: «Αν προχωρήσεις άλλο, θα ξεκινήσουμε πόλεμο για να απελευθερώσουμε την Κύπρο». Η δεύτερη προσέγγιση, αν και πιο επικίνδυνη, θέτει πολύ συγκεκριμένα και κόκκινα όρια και μεταφέρει την πρωτοβουλία στον απειλούμενο.
Το «Μπούμερανγκ» της ιστορίας και η αποτυχία της πολιτικής Kissinger
Για να κατανοήσουμε το πώς φτάσαμε εδώ, πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στο παρελθόν. Η συζήτηση αναφέρεται στην πολιτική του Henry Kissinger για το Κυπριακό τη δεκαετία του ’70. Βραχυπρόθεσμα, αυτή η πολιτική εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Τουρκίας, διασφαλίζοντας την ένταξη της Τουρκίας στο Δυτικό στρατηγικό σχέδιο. Ωστόσο, σε στρατηγικό επίπεδο (20+ χρόνια) έχει αποδειχθεί καταστροφική.
Γιατί; Γιατί δημιούργησε ένα ανεξέλεγκτο παράγοντα. Η Τουρκία, αντί να είναι ένα σταθερό ΝΑΤΟϊκό στέλεχος, έχει μετατραπεί σε πηγή αστάθειας για όλη την περιοχή. Η ερντογανική Τουρκία απειλεί πλέον την Ελλάδα, εμπλέκεται στη Συρία, αναμιγνύεται στη Λιβύη και, όπως είδαμε, δημιούργησε ένα πρόβλημα ασφαλείας ακόμη και για το Ισραήλ. Το μόνο που κέρδισε μακροπρόθεσμα από αυτή την πολιτική ήταν η ίδια η Τουρκία, ενώ όλοι οι άλλοι, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, πληρώνουν ακόμα το τίμημα σε ζώνες όπως ο Λίβανος, η Γάζα και το Ιράκ.
Η Τουρκία ως «πρόβλημα διεθνούς κλίμακας»
Το συμπέρασμα είναι εύκολο να εξαχθεί. Η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως τοπικό ζήτημα Ελληνοτουρκικών σχέσεων. Έχει μετατραπεί σε συστημικό πρόβλημα για την ασφάλεια της ανατολικής Μεσογείου. Επηρεάζει αρνητικά την Αίγυπτο, τον Λίβανο, τη Λιβύη, το Ισραήλ, την Κύπρο, την Ελλάδα και τη Συρία. Δεδομένου ότι από αυτές τις θάλασσες διέρχεται ένα τεράστιο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου, το πρόβλημα αποκτά παγκόσμιες διαστάσεις.
Η εξοπλιστική οδός ως κλειδί για την ειρήνη
Σε αυτό το τοξικό περιβάλλον, η απάντηση δεν είναι να μειωθεί η αμυντική συνεργασία. Το αντίθετο. Η εξοπλιστική συνεργασία και ενίσχυση μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ είναι ο μοναδικός τρόπος να δημιουργηθεί ένα ισχυρό ασφυξιαστικό κλοιός σταθεροποίησης. Ο στόχος δεν είναι η επίθεση, αλλά η δημιουργία τόσο ισχυρών ανασταλτικών παραγόντων, ώστε να αναγκαστεί η Τουρκία να συγκεντρωθεί στα εσωτερικά της ζητήματα και να εγκαταλείψει τους επεκτατικούς της ονείρους. Η υπογραφή της συμφωνίας για το σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα» με το Ισραήλ είναι ένα βήμα ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση.
Η εποχή της παθητικότητας και των αόριστων διαμαρτυριών ίσως φτάνει στο τέλος της. Η περιοχή κινείται προς μια νέα εποχή, όπου οι συμμαχίες είναι πιο σκληρές, οι απειλές πιο ρητές και οι λύσεις ίσως πιο απότομες. Το σχέδιο «Οργή του Ποσειδώνα» είναι απλώς ένα από τα πιόνια αυτού του νέου, πολύπλοκου παιχνιδιού.
Ηξέρατε για το ισραηλινό σχέδιο “Οργή του Ποσειδώνα”; Βρήκατε ενδιαφέρουσα αυτή την ανάλυση των γεωστρατηγικών αλλαγών στην περιοχή μας; Αν ναι, μοιραστείτε το άρθρο για να συνεχίσουμε τη συζήτηση. Μπορείτε επίσης να περιηγηθείτε στο site μας για περισσότερα άρθρα σχετικά με διεθνή πολιτική και ασφάλεια.