Ο Ελληνοαυστραλός συγγραφέας Bill Kokkaris αξιοποιεί προσωπικά βιώματα και την πολυετή επαφή του με μεταναστευτικές κοινότητες στο μυθιστόρημά του Paradisos, μια ιστορία που διαμορφώνεται μέσα από τις εντάσεις της μεταναστευτικής κρίσης στη Μεσόγειο και τα διαχρονικά ερωτήματα γύρω από την ταυτότητα και το αίσθημα του ανήκειν.
Το βιβλίο εκτυλίσσεται σε ένα φανταστικό νησί του Αιγαίου, το καλοκαίρι του 2015, την περίοδο της κορύφωσης της προσφυγικής κρίσης. Κεντρικός ήρωας είναι ο ξενοδόχος Εμίλιο Πολίτης, του οποίου η απόφαση να διασώσει μια Σύρια μητέρα από ναυάγιο προκαλεί διχασμό, καχυποψία και κοινωνική αναταραχή στην τοπική κοινότητα.
Ο Bill Kokkaris δήλωσε ότι η ιδέα για το βιβλίο γεννήθηκε μετά από ταξίδι του στην Ελλάδα το 2016, σε μια περίοδο όπου η χώρα βρισκόταν αντιμέτωπη τόσο με την οικονομική κρίση όσο και με τη μαζική άφιξη προσφύγων.
«Είδα ένα μείγμα φόβου, παράνοιας, εντεινόμενου εθνικισμού και αυξανόμενης ισλαμοφοβίας», ανέφερε στον Νέο Κόσμο.
«Όμως στα νησιά παρατήρησα και εξαιρετικές πράξεις ανθρωπιάς. Οι ιστορίες επιβίωσης ήταν σπαρακτικές, ενώ η συμπόνια που έδειχναν πολλοί άνθρωποι ήταν πραγματικά συγκινητική».
Παρότι το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται σε έναν φανταστικό τόπο, οι θεματικές του αντανακλούν ευρύτερες ιστορικές και σύγχρονες πραγματικότητες. Μέσα από την ιστορία του Εμίλιο, ο συγγραφέας προσεγγίζει τη μετανάστευση όχι ως ένα νέο φαινόμενο, αλλά ως μια επαναλαμβανόμενη ανθρώπινη εμπειρία.
«Οι περισσότεροι από εμάς προερχόμαστε από γενιές που σημαδεύτηκαν από τον ξεριζωμό», σημείωσε. «Ο ρατσισμός, η παράνοια, η οικονομική ανασφάλεια και οι αγωνίες γύρω από την πολιτισμική ταυτότητα επανεμφανίζονται διαρκώς από γενιά σε γενιά».
Η προσωπική ιστορία του Bill Kokkaris, ως παιδιού Ελλήνων μεταναστών στην Αυστραλία, επηρεάζει έντονα την αφήγηση. Θυμάται τα ταξίδια του στην Ελλάδα ως παιδί και τη βαθιά συναισθηματική φόρτιση των γονιών του κατά την επιστροφή τους στην πατρίδα — μια εμπειρία που διαμόρφωσε τη δική του αντίληψη για την ταυτότητα και την πατρίδα.
«Σε εκείνη την ηλικία ήταν συγκλονιστικό να βλέπεις τη θλίψη και τη νοσταλγία των γονιών σου», είπε. «Στο τέλος είχα πειστεί ότι η Ελλάδα ήταν το μέρος όπου πραγματικά ανήκα».
«Όταν έπρεπε να επιστρέψουμε στην Αυστραλία, εγώ και ο αδελφός μου ήμασταν συντετριμμένοι.
Θυμάμαι να κρύβομαι κάτω από το τραπέζι της κουζίνας του παππού και της γιαγιάς μου, παρακαλώντας τον παππού μου να μην πει στους γονείς μου πού ήμασταν, γιατί δεν θέλαμε να μας πάρουν μακριά από αυτό που τότε θεωρούσα παράδεισο».
Η παιδική αυτή σύνδεση με την Ελλάδα εξελίχθηκε αργότερα σε ακαδημαϊκό ενδιαφέρον και επαγγελματική πορεία δίπλα σε μεταναστευτικές και προσφυγικές κοινότητες. Ο Bill Kokkaris εργάστηκε στον τομέα της δημόσιας υγείας, αλλά και στην Ανεξάρτητη Επιτροπή Κατά της Διαφθοράς της Νέας Νότιας Ουαλίας, όπου ανέπτυξε προγράμματα ενημέρωσης και στήριξης για νεοαφιχθείσες κοινότητες.
Το πρώτο του θεατρικό έργο, Room Beyond the Window, επικεντρωνόταν στη ζωή ενός μετανάστη εργάτη στα χαλυβουργεία της Whyalla και είχε κερδίσει διαγωνισμό θεατρικής συγγραφής στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.
Όπως επισημαίνει ο ίδιος, τόσο στην επαγγελματική όσο και στη δημιουργική του πορεία, ο άξονας της μετανάστευσης και της πολυπολιτισμικότητας παραμένει κεντρικός.
«Ζώντας σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, η κοινή υπερηφάνεια για τη διαφορετικότητά μας πρέπει να καλλιεργείται μέσα από την εκπαίδευση, τον χώρο εργασίας, την αφήγηση ιστοριών και τη δημόσια ζωή», τόνισε.
Στο Paradisos, αυτές οι ιδέες αναπτύσσονται μέσα από μια κοινότητα που δοκιμάζεται, καθώς οι φήμες, οι δεισιδαιμονίες και ο φόβος κυριαρχούν μετά τη διάσωση της πρόσφυγα. Ένας φόνος που ακολουθεί επιτείνει ακόμη περισσότερο την κρίση, αναγκάζοντας τους χαρακτήρες να αναμετρηθούν με τις αξίες και τις προκαταλήψεις τους.
Το 2023, το χειρόγραφο του Paradisos διακρίθηκε ως φιναλίστ στα Eyelands Book Awards, μια στιγμή που ο Bill Kokkaris περιγράφει ως καθοριστική.
«Μου έδωσε πραγματικά την ώθηση που χρειαζόμουν για να συνεχίσω», είπε, εξηγώντας ότι τότε συνειδητοποίησε πως έπρεπε να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην ολοκλήρωση του βιβλίου.
Με το Paradisos, ο συγγραφέας ελπίζει οι αναγνώστες να «μεταφερθούν σε έναν άγνωστο τόπο, όπου οι προκαταλήψεις και οι βεβαιότητές τους θα αμφισβητηθούν».
«Μέσα από τους χαρακτήρες, ελπίζω οι αναγνώστες να αναγνωρίσουν κομμάτια του εαυτού τους και να κατανοήσουν ότι, βαθιά μέσα μας, υπάρχει καλοσύνη σε όλους», καταλήγει.