Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού
Το κλείσιμο του τελευταίου στρατιωτικού φυλακίου στους Δρυμάδες Πωγωνίου δεν ήταν απλώς μια διοικητική πράξη. Ήταν μια σιωπηλή πολιτική δήλωση. Χωρίς ανακοίνωση, χωρίς λογοδοσία, χωρίς καν την ελάχιστη εξήγηση προς τους εναπομείναντες κατοίκους μιας ακριτικής περιοχής που επί δεκαετίες αποτελούσε ζωντανό σύνορο του ελληνικού κράτους. Λίγες ημέρες μετά το Πληκάτι Κόνιτσας, η αποχώρηση των τελευταίων στρατιωτών από το Πωγώνι επιβεβαιώνει ότι κάτι αλλάζει και όχι προς το καλύτερο.
Η κυβέρνηση επιμένει να μιλά για «εκσυγχρονισμό» και «ορθολογική αναδιάταξη δυνάμεων». Όμως πίσω από αυτή τη γλώσσα της ορθοπολιτικής κρύβεται μια βαθύτερη μετατόπιση, η αντίληψη, δηλαδή, ότι η φυσική παρουσία του κράτους στα σύνορα είναι περιττή, ίσως και ενοχλητική. Ότι η ιστορική σχέση του ελληνισμού με την άμυνα της γης του αποτελεί πλέον βάρος και όχι πλεονέκτημα.
Κάποτε, η επιβίωση ενός τόπου προϋπέθετε τη βούληση να τον υπερασπιστείς. Οι πρώτοι που ρίζωσαν σε αυτά τα εδάφη δεν διέθεταν διπλωματικά πρωτόκολλα ούτε συμφωνίες καλής θέλησης. Διέθεταν μόνο αποφασιστικότητα. Σήμερα, αυτή η αποφασιστικότητα αντιμετωπίζεται σχεδόν ως αναχρονισμός. Στον σύγχρονο κόσμο, η ισχύς συγχέεται με την προσαρμοστικότητα και η άμυνα με την «υπερβολή». Δεν επιβραβεύεται εκείνος που στέκεται, αλλά εκείνος που αποφεύγει, που μεταθέτει, που παραπονιέται αντί να πράττει.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση προβάλλει εξοπλιστικά προγράμματα υψηλού κόστους, με φρεγάτες, μαχητικά, τεχνολογικά άλματα, ως απόδειξη ισχύος. Όμως η πραγματική ισχύς δεν μετριέται μόνο σε συστήματα και συμβάσεις. Μετριέται στη βούληση να κρατήσεις το έδαφος, να διατηρήσεις ανθρώπινη παρουσία εκεί όπου το κράτος δοκιμάζεται καθημερινά. Όταν τα φυλάκια κλείνουν, τα ακριτικά χωριά ερημώνουν και η αίσθηση εγκατάλειψης παγιώνεται, κανένα υπερσύγχρονο οπλικό σύστημα δεν μπορεί να καλύψει το κενό.
Η πολιτική του κατευνασμού, που παρουσιάζεται ως «ώριμη διπλωματία» μέσω συμφώνων φιλίας και χαμηλών τόνων απέναντι στην Τουρκία, αποδεικνύεται στην πράξη μονομερής. Γιατί ο κατευνασμός χωρίς αποτροπή δεν είναι στρατηγική, αλλά παραίτηση. Και η αποστρατιωτικοποίηση της καθημερινότητας στα σύνορα, όχι στα χαρτιά, αλλά στην πράξη, στέλνει μήνυμα αδυναμίας, όχι ειρήνης.
Στο νέο αυτό περιβάλλον, φαίνεται να επιβιώνει όχι όποιος υπερασπίζεται, αλλά όποιος αποφεύγει τη σύγκρουση με κάθε κόστος. Όχι όποιος σηκώνει ευθύνη, αλλά όποιος μεταθέτει ευθύνες. Η πολιτική ηγεσία μοιάζει να προσαρμόζεται σε έναν κόσμο όπου κυβερνούν οι επιφυλακτικοί και οι φοβικοί, όπου οι κανόνες γράφονται για να δικαιολογούν την αδράνεια και όχι για να προστατεύουν το συλλογικό συμφέρον.
Το Πωγώνι, οι Δρυμάδες, το Πληκάτι δεν είναι απλώς σημεία στον χάρτη. Είναι δοκιμασίες πολιτικής βούλησης. Και σε αυτές τις δοκιμασίες, η σιωπηλή αποχώρηση δεν είναι ουδετερότητα, αλλά επιλογή. Μια επιλογή που δεν υπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα, αλλά μια βολική αφήγηση ειρήνης χωρίς κόστος για όσους αποφασίζουν μακριά από τα σύνορα.
Σε μια χώρα που μοιάζει να αποσύρεται σιωπηλά από τον εαυτό της, τα Θεοφάνεια δεν είναι απλώς εορτή, αλλά υπενθύμιση. Υπενθύμιση φωτός, αποκάλυψης και ευθύνης.
Είθε το Φως των Θεοφανείων να φωτίσει ξανά την κρίση εκείνων που αποφασίζουν, να ενδυναμώσει τη βούληση εκείνων που φυλάσσουν τα σύνορα και να ξυπνήσει τη συλλογική μας συνείδηση, ώστε η πατρίδα να μη συρρικνώνεται σιωπηλά, αλλά να στέκεται όρθια, με αξιοπρέπεια και αλήθεια.
Χρόνια Πολλά και Φωτισμένα Θεοφάνεια.