Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά δημογραφική αλλαγή. Οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά, ο αριθμός των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία περιορίζεται και η απόκτηση παιδιών μετατίθεται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο δεν αφορά μόνο λίγες περιοχές, αλλά επηρεάζει ολόκληρη τη χώρα, με ορισμένους νομούς να καταγράφουν πτώση γεννήσεων άνω του 50%.
Από τις 148.000 γεννήσεις στις 67.000
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980, οι γεννήσεις στην Ελλάδα έφταναν κατά μέσο όρο τις 148.000 τον χρόνο. Το 2024 και το 2025 ο αριθμός αυτός περιορίστηκε περίπου στις 67.000.
Η πτώση είναι ιδιαίτερα έντονη και σε σύγκριση με την περίοδο 2008-2009. Τότε καταγράφονταν κατά μέσο όρο 117.700 γεννήσεις, ενώ το 2024-2025 ο αριθμός μειώθηκε στις 66.700. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη αλλαγή στη σύνθεση του πληθυσμού και στις οικογενειακές επιλογές.
Λιγότερες γυναίκες σε ηλικία τεκνοποίησης
Ένας από τους βασικούς λόγους της μείωσης είναι ότι οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών είναι πλέον πολύ λιγότερες. Σε σχέση με το παρελθόν, ο αριθμός τους έχει μειωθεί σχεδόν κατά 480.000, δηλαδή κατά 28%.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε χρόνο φτάνουν σε ηλικία τεκνοποίησης λιγότερες νέες γυναίκες. Ακόμη και αν τα ποσοστά γεννήσεων ανά γυναίκα παρέμεναν σταθερά, ο συνολικός αριθμός των παιδιών θα επηρεαζόταν από αυτή τη δημογραφική συρρίκνωση.
Έξι νομοί έχασαν πάνω από τις μισές γεννήσεις
Η εικόνα είναι πιο δύσκολη στην περιφέρεια. Στη Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα, η μείωση των γεννήσεων ξεπέρασε το 50%.
Σε ακόμη δέκα νομούς, η πτώση κυμάνθηκε από 45% έως 50%. Πρόκειται κυρίως για περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπου η γήρανση του πληθυσμού και η αποχώρηση νεότερων ανθρώπων επηρεάζουν άμεσα τον αριθμό των οικογενειών και των παιδιών.
Υπάρχουν, ωστόσο, περιοχές με μικρότερη μείωση. Στις Κυκλάδες και στη Ζάκυνθο η πτώση ήταν μικρότερη από 15%, ενώ σε έξι νησιωτικούς νομούς δεν ξεπέρασε το 30%.
Περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις
Η δημογραφική πίεση φαίνεται και από τη σύγκριση θανάτων και γεννήσεων. Για την περίοδο 2009-2024, καταγράφηκαν κατά μέσο όρο 133 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις σε εθνικό επίπεδο.
Σε ορισμένες περιοχές η εικόνα ήταν καλύτερη. Τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη, τα Χανιά, το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο είχαν λιγότερους θανάτους από γεννήσεις. Σε άλλους πέντε νομούς, οι θάνατοι ήταν λίγο περισσότεροι από τις γεννήσεις.
Στον αντίποδα, 17 νομοί της ηπειρωτικής Ελλάδας είχαν από 175 έως 276 θανάτους ανά 100 γεννήσεις. Σε εννέα από αυτούς, οι θάνατοι ήταν τουλάχιστον διπλάσιοι από τις γεννήσεις. Σε αυτή την ομάδα περιλαμβάνονται τα Τρίκαλα, η Αρκαδία, το Κιλκίς, η Καρδίτσα, η Άρτα, η Ευρυτανία, η Φωκίδα, τα Γρεβενά και οι Σέρρες.
Η τεκνοποίηση γίνεται αργότερα
Η μέση ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά αυξήθηκε σχεδόν κατά έξι χρόνια. Από τα 26,2 έτη την περίοδο 1979-1980 έφτασε στα 32,2 έτη το 2024-2025.
Η καθυστέρηση αυτή συνδέεται με τη συνολική αλλαγή στη δημιουργία οικογένειας. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο δύο παιδιά. Αντίθετα, όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5 παιδί.
Η γονιμότητα έχει περιοριστεί σημαντικά
Ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας μειώθηκε από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-1980 σε 1.240 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 2024-2025. Η διαφορά δείχνει ότι οι νεότερες γενιές αποκτούν λιγότερα παιδιά και συχνά ξεκινούν την οικογένειά τους σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η μείωση των γεννήσεων, ο μικρότερος αριθμός γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας και η αύξηση των θανάτων δημιουργούν έναν κύκλο δημογραφικής συρρίκνωσης. Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα έντονες στις περιοχές όπου οι νέοι μετακινούνται προς τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα και οι τοπικές κοινωνίες γερνούν.
Γνωρίζατε πόσο μεγάλη είναι η μείωση των γεννήσεων στην Ελλάδα; Αν βρήκατε ενδιαφέρον το κείμενο, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά άρθρα.