Ζεύγος Mirage 2000-5 Mk2 της 114 Πτέρυγας Μάχης. Φωτογραφία: ΓΕΑMirage 2000-5 και Rafale της 114 Πτέρυγας Μάχης σε κοινό σχηματισμό: η συνέχεια των Δελταπτέρυγων στην Τανάγρα. Φωτογραφία: ΓΕΑ
Οι πολιτικές ευθύνες: τέσσερις δεκαετίες αγορών χωρίς σχέδιο κύκλου ζωής
Η ευθύνη δεν ανήκει σε έναν υπουργό ούτε σε μία κυβέρνηση. Το «εξοπλιστικό του αιώνα» του 1985, με τα 40 F-16 και τα 40 Mirage 2000, ήταν πολιτική επιλογή ισορροπίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Παρίσι. Ήταν θεμιτή επιλογή, αλλά δημιούργησε από την αρχή δύο παράλληλες αλυσίδες εφοδιασμού. Η κυβέρνηση του 2000 αποφάσισε να αγοράσει νέα 2000-5 και να αναβαθμίσει μόνο το ένα τέταρτο του παλαιού στόλου, αφήνοντας τα υπόλοιπα αεροσκάφη του παλαιού στόλου χωρίς μέλλον. Τον Δεκέμβριο του 2019 η ΓΔΑΕΕ υπέγραψε με τις Dassault Aviation, Thales DMS France και Safran Aircraft Engines νέα σύμβαση για τον στόλο των Mirage 2000-5. Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 2020, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την αγορά των Rafale χωρίς να πει τι θα γίνει με τα Mirage. Το 2024 ακολούθησε το δημόσιο «πωλητήριο» χωρίς αγοραστή.
Ο κοινός παρονομαστής είναι ότι η Ελλάδα αποφασίζει εξοπλισμούς ανά πλατφόρμα και όχι ανά στόλο. Δεν υπάρχει δημοσιευμένο σχέδιο που να λέει πότε μπαίνει ένα αεροσκάφος, πότε εκσυγχρονίζεται, πότε αποσύρεται και πώς διατίθεται. Η Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής γνωμοδοτεί για τις αγορές, αλλά δεν καλείται να εξετάσει ένα σχέδιο αποσύρσεων και διάθεσης. Έτσι, αεροσκάφη που αγοράστηκαν με δημόσιο χρήμα βγαίνουν από την υπηρεσία χωρίς κανείς να λογοδοτεί για την αξία που χάθηκε. Τα 18 EGM/BGM που μένουν αποθηκευμένα είναι το πρώτο τέτοιο κόστος. Τα 2000-5 θα είναι το δεύτερο, και πολύ μεγαλύτερο, αν η ιστορία επαναληφθεί.
Σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας πριν σβήσουν οι κινητήρες
Το πρώτο βήμα είναι μια ημερομηνία. Η Αθήνα πρέπει να αποφασίσει τώρα, και όχι το 2027, ανάμεσα σε δύο δρόμους. Ο πρώτος είναι μια γέφυρα υποστήριξης περιορισμένου εύρους έως το 2029-2030, με τα αεροσκάφη σε ρόλο φορέα SCALP-EG και MICA δίπλα στα Rafale, όπως είχαμε προτείνει στην ανάλυσή μας για τον κίνδυνο déjà vu. Ο δεύτερος είναι μια πώληση με προθεσμία, όσο τα αεροσκάφη έχουν ακόμη υποστήριξη, ώρες πτήσης και πιστοποιήσεις. Και στους δύο δρόμους, η τελευταία πτήση πρέπει να είναι απόφαση της Πολεμικής Αεροπορίας και όχι αποτέλεσμα μιας σύμβασης που έληξε.
Αν επιλεγεί η πώληση, πρέπει να γίνει ως πακέτο, με ανταλλακτικά, επίγειο εξοπλισμό, τεκμηρίωση και εκπαίδευση, και με ρόλο για την ΕΑΒ στην υποστήριξη του νέου χρήστη. Αν η Γαλλία προτείνει πράγματι ανταλλαγή με νέα Rafale, η Ελλάδα πρέπει να τη διαπραγματευτεί ως μετρήσιμη πίστωση στην τιμή και όχι ως πολιτική χάρη. Ο ίδιος ο υπουργός είχε πει το 2024 ότι ο στόλος των Rafale πρέπει να ενισχυθεί και να φτάσει τα 30 αεροσκάφη. Η συνέχεια των Δελταπτέρυγων δεν χρειάζεται να σπάσει, γιατί το Rafale είναι κι αυτό δελταπτέρυγο, με εμπρόσθια πτερύγια (canards). Φυσική κατάληξη είναι να γίνει η 331 Μοίρα η δεύτερη Μοίρα Rafale στην Τανάγρα και να κρατήσει τους χειριστές και τους τεχνικούς της, που είναι και το πιο δυσαναπλήρωτο κεφάλαιό της.
Τέλος, απαιτείται διαφάνεια. Η Βουλή πρέπει να ενημερωθεί για το σχέδιο απόσυρσης και διάθεσης των Mirage 2000-5 όπως ενημερώνεται για κάθε αγορά, με χρονοδιάγραμμα, κόστος και εναλλακτικές. Τα Mirage 2000-5 μπορούν να φύγουν με δύο τρόπους: με τελετή, αγοραστή και διάδοχο, ή όπως τα EGM, αποθηκευμένα και ξεχασμένα, χάνοντας αξία κάθε μήνα. Η διαφορά δεν θα κριθεί στο υπόστεγο, αλλά στο υπουργικό γραφείο.
Σχετικές αναλύσεις: Η δύσκολη μοίρα του γάλλου μαχητή της ΠΑ: Τα Mirage 2000-5 και ο κίνδυνος déjà vu των EGM/BGM · SCALP-EG: Ο πύραυλος κρουζ των Rafale και των Mirage 2000-5 · Χίος, 8 Οκτωβρίου 1996: Ανατομία της αερομαχίας Mirage 2000 και F-16D · Mirage 2000: Η ιστορία του μαχητικού
Συχνές ερωτήσεις για τα Mirage 2000-5 της Πολεμικής Αεροπορίας
Πόσα Mirage 2000-5 απέκτησε η Πολεμική Αεροπορία;
Συνολικά 25 Mirage 2000-5 Mk2: 15 νέας κατασκευής, που παραδόθηκαν έως το 2007, και 10 Mirage 2000EGM που αναβαθμίστηκαν στο ίδιο πρότυπο με τη συμμετοχή της ΕΑΒ. Υπηρετούν στην 331 Μοίρα της 114 Πτέρυγας Μάχης στην Τανάγρα.
Πότε λήγει η τεχνική υποστήριξη των ελληνικών Mirage 2000-5;
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευθεί, η τρέχουσα υποστήριξη από τη γαλλική βιομηχανία λήγει το 2027. Χωρίς νέα σύμβαση, η διαθεσιμότητα του στόλου θα πέσει γρήγορα.
Γιατί θέλει η κυβέρνηση να πουλήσει τα Mirage 2000-5;
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει πει ότι η Πολεμική Αεροπορία θα περάσει σε τρεις βασικούς τύπους μαχητικών, F-16 Viper, Rafale και F-35, ώστε να μειωθούν οι γραμμές συντήρησης και να συνδεθούν όλες οι πλατφόρμες σε ενιαίο δίκτυο.
Τι απέγιναν τα παλαιότερα Mirage 2000EGM/BGM;
Αποσύρθηκαν το 2022, μετά την άφιξη των Rafale, και τα 18 που απέμειναν παρέμειναν αποθηκευμένα. Το 2024 αναφέρθηκε ότι προσφέρθηκαν στην Ινδία, χωρίς να έχει ανακοινωθεί πώληση.
